Anasayfa   Aileye Mektuplar   Okul Öncesinde Arkadaşlık İlişkileri

Okul Öncesinde Arkadaşlık İlişkileri

1376992_10201232314862414_1766269612_n

Arkadaşlık, çocuğun aile ortamından çıkıp kendi yaşıtları ile iletişim kurmaya başlamasıdır. Özelikle arkadaşlıkların başladığı 3-6 yaş dönemi çocuğun kendini ifade etmesi açısından büyük önem taşır. Oyun çağındaki çocukların arkadaş edinmesi çok doğal bir durumdur. Önemli olan çocuğun kaynaşabileceği ortamı bulabilmesidir. Bu doğallığı sağlayan ise oyun ortamının olmasıdır. Özellikle dışarıdan bir engel yoksa arkadaşlıklar başladığı gibi devam eder. Ancak zaman zaman çocuklar birbirleri ile kavga ederler ve küserler. Daha sonrasında ise hiç bir şey olmamış gibi birbirleri ile oynamaya devam ettikleri gözlenir. Arkadaş ilişkileri sosyal duygusal gelişim açısından kesinlikle evde karşılanamayacak nitelik taşır.

Değişik kişilerle arkadaşlık kurabilmek ruhsal olgunluğu gerektirdiğinden, hiç arkadaşı olmayan bir çocuğun duygusal problemler yaşayabileceğini düşünebiliriz. Özellikle içe dönük çocuklarda buna benzer durumlar sıklıkla görülmektedir. Bazı anne ve babaların ise çocuklarının yaşıtları ile oynamasını bilerek engelledikleri görülür. Çocuk ile evdeki ilişkisinin çocuk için yeterli olacağını düşünür, birçok oyuncak alarak çocuğunu evde oyalamak için gereksiz çaba sarf eder. Çocuğun evde olmasının daha uygun olacağını, ilkokula başladığında arkadaş edinebileceğini düşünür. Bu anne babalar ya kendi ihtiyaçlarından ya da çocuklarını kendilerine aşırı bağımlı yetiştirdiklerinden dolayı böyle davranırlar. Çünkü çocuklarının dış ortamda hasta olacaklarından ya da kötü arkadaşlar edineceklerinden korkarlar.Bu çabalarına “Doktor okul için erken dedi , anneannesi ben bakacağım dedi,..” gibi gerekçeler bulmaya çalışırlar.Ya da çocuğunun arkadaşlarını kendileri seçip, sürekli öğütler vererek çocuk üzerinde baskı kurabilirler. Eğer bir çocuk anne ve babası tarafından sürekli kısıtlanıp kollanmışsa arkadaşlık kurmakta güçlük çeker. İlişkilerinde pasif kalıp, hep başkalarının dediğini yapmak zorunda kalabilir. Bu çocukların zaman zaman yeni arkadaşlar edinebilmek için arkadaşlarına hediye satın aldıkları da görülür. Yaşıtlarıyla uygun ilişkiler geliştiremezse, kendinden küçükler ile oynamayı tercih edebilir. Bazen kendi dediklerini yaptırabildiği arkadaşına sıkı sıkı sarılır. Onu bırakmak istemez. Ya da hiç kimseyle oynamayıp kendi başına olmayı tercih eder. Kimi çocuk ise saldırgan davranarak kendi istediklerini diğer arkadaşlarına yaptırmaya çalışır. Bu yüzden sürekli arkadaş değiştirmek zorunda kalır. Arkadaşları tarafından sürekli reddedildikçe daha çok hırçınlaşabilir.

Ailede yaşanan sıcak ilişkiler ve aile içindeki iletişim, çocuğun arkadaş çevresinden öğrenebileceği olumsuz davranışları engelleyecektir. Anne ve baba çocuğu yeni arkadaşlar edinmesi, yaşanacak problemlerin üstesinden gelebilmesi, kendisine uygun arkadaşı seçebilmesi için cesaretlendirmelidir.

Anne baba ve çocuk arasındaki paylaşımlar, sohbetler de aile içi iletişimi güçlendirecektir. Çocukların arkadaşlarına verdikleri önem, anne ve babaların düşündüklerinden çok daha büyüktür. Çünkü gruba kabul edilmeyen çocuk mutsuzdur. Arkadaşları tarafından aranılıp beğenilmek onun için derslerinde başarılı olmaktan çok daha önemlidir. Ayrıca çocuklar tarafından en çok tercih edilenlerin dışa dönük çocuklar olduğu görülmektedir. Arkadaşlık çocuğa sorumluluk, işbirliği, kendine güven kazandırır. Çocuk başkalarına bakarak kendini tanır. Beğenip beğenmediği yönlerini daha iyi ortaya çıkarıp değerlendirebilir. Çocuğun gelişim düzeyine göre arkadaşlıklarını belli standartlar içerir.

Örneğin;

3-5 yaş döneminde hem olumlu hem de olumsuz etkileşimler vardır. Arkadaşlık oyun oynama aracıdır. Üç yaşındaki bir çocuk, başka çocuklara karşı ilgi duyacağı gibi, yalnız kalmaktan da hoşlanmaktadır Bu yaşlarda çocuklar daha çok kendinden büyüklerle olmayı ve oynamayı severler.

Öğretmenlerinin eşliğinde ve zaman içinde çocuklarla oynamayı tercih etmeye başlarlar Çocuk bu yaşta çok hareketli, sabırsız ve bencil aynı zamanda tekelcidir. Oyuncaklarını başka çocuklarla paylaşmak istemez Bu durum bu yaş çocukları arasındaki en önemli tartışma nedenidir. Bu yaş dönemindeki her çocuk oyuncağını kaptırmamak ya da liderliğini kabullendirebilmek için zaman zaman hırçınlaşma, ısırma, vurma, itme çekme gibi davranışlara yönelebilir. Unutulmamalıdır ki uygun davranışlar öğretilip, çocuk doğruları (kibarca istemek, sırasını beklemek,…gibi) uygulamaya yönlendirildiğinde ise bu süreç kaygı duymaya gerek kalmadan geçecek bir doğal gelişim evresidir.

5 yaş döneminde grup arkadaşlığı önem kazanmaya başlar. Yaşıtları ile ilişkileri artmaya başlar. Grup oyunlarından zevk almaya başlarlar Ritmik şarkıları, oyunları daha çok sever. Kendi cinsinden ve kendi yaşına yakın arkadaş edinmeye başlar Aklına gelen işleri yapmaktan hoşlanırlar Evcilik, şoförlük, bakkallık, manavlık gibi büyüklerin yaptıkları işleri taklit eden nitelikteki oyunlardan zevk alırlar Başkalarına zararlı olmadıkları sürece bu oyunları oynamalarına engel olunmalıdır Hayal güçleri zengin olduğundan oynarken gerçek âlemle ilgileri kesilme noktasındadır Peri masalı gibi hayali masallardan hoşlanır, hatta anlatımlarında bu tür karakterleri gerçek gibi ifade ederler. Bu durum da gelişim döneminin bir parçasıdır ve büyük olasılıkla yaş ilerledikçe kendiliğinden azalır. Bu yaş çocukları kendilerinden küçüklere ilgi gösterir ve onları korumaya çalışırlar Yani onlara ablalık ve ağabeylik yapmaya çalışırlar.

Kaynakça: Yörükoğlu Atalay Çocuk Ruh Sağlığı, Yavuzer Haluk Çocuk Psikolojisi, Yavuzer Haluk Okul Çağı Çocuğu

Rehberlik Ve Psikolojik Danışmanlık Birimi

Psikolog Dilek Uysal

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*